“Ze willen echt niet! Ik heb alles geprobeerd om ze mee te nemen in de verandering en al je tips gebruikt. Ik weet echt niet meer wat ik kan doen.”
Herkenbaar? Soms kom je mensen tegen die zo vastzitten in hun patroon van weerstand dat het bijna onmogelijk lijkt om het te doorbreken. Ze zeggen zelfs dat ze allang meebewegen, terwijl je overduidelijk ziet dat er niets gebeurt. Frustrerend? Absoluut. Maar voor we ons hoofd tegen de muur bonken, laten we eens kijken naar de wetenschap achter weerstand en hoe we er beweging in kunnen krijgen.
Waarom blijven mensen hangen in weerstand?
De psychologie en neurologie bieden een aantal verklaringen voor waarom mensen zich verzetten tegen verandering:
- Gewoontes zijn hardnekkig – Ons brein is geprogrammeerd om energie te besparen. De basale ganglia zorgen ervoor dat we in routine blijven, zodat we niet bij elke handeling opnieuw hoeven na te denken. Nieuwe gewoontes aanleren kost energie en voelt oncomfortabel.
- Cognitieve dissonantie – Als iemand zichzelf ziet als een flexibel en aanpasbaar persoon, maar in werkelijkheid weerstand biedt, ontstaat er spanning. Om die spanning te verminderen, gaan ze hun weerstand rationaliseren. “Ik verander wél, maar op mijn eigen manier.”
- Status quo bias – We hebben een voorkeur voor wat we kennen, zelfs als het nadelig is. Dit wordt versterkt door onzekerheid: “Wat als deze verandering slechter is dan wat we nu hebben?”
- De amygdala schrikt zich een hoedje – Onze hersenen zijn geëvolueerd om gevaar te vermijden. Verandering activeert het limbisch systeem, waardoor angst en stress kunnen optreden. Mensen blijven liever zitten waar ze zitten dan een sprong in het diepe te wagen.
Hoe krijg je beweging in vastzittende weerstand?
We snappen nu waarom mensen zich ingraven, maar hoe krijgen we ze weer in beweging? Hier een paar praktische en wetenschappelijk onderbouwde strategieën:
- Maak de eerste stap absurd klein – De drempel om te beginnen moet zo laag zijn dat zelfs de grootste scepticus hem niet ziet liggen. Onderzoek toont aan dat als mensen eenmaal starten, de kans groter is dat ze doorgaan.
Tip: Vraag niet om een compleet nieuw werksysteem, maar laat ze één kleine aanpassing testen.
- Speel in op sociale normen – Niemand wil de laatste zijn die nog aan het oude systeem vasthoudt. Gebruik subtiele groepsdruk: “80% van je collega’s werkt al volgens deze methode.”
Tip: Creëer ambassadeurs die het goede voorbeeld geven.
- Laat ze hun eigen verhaal herschrijven – Mensen willen zich identificeren met hun gedrag. Laat ze zelf bedenken hoe deze verandering aansluit bij hun waarden en identiteit.
Tip: Stel vragen zoals: “Hoe zou deze verandering jouw werk makkelijker maken?”
- Verander de omgeving, niet de mens – Soms ligt de weerstand niet aan de persoon, maar aan de manier waarop de verandering wordt geïntroduceerd. Kleine aanpassingen in de omgeving kunnen grote impact hebben.
Tip: Denk aan nudging: kleine duwtjes in de rug zoals kleine aanpassingen in de werkstructuur die de verandering ondersteunen.
En als er écht geen beweging komt?
Soms zit de weerstand zo diep dat zachte methodes niet werken. In dat geval kun je:
– De gevolgen zichtbaar maken – Wat gebeurt er als ze blijven vasthouden aan het oude?
– Verantwoordelijkheid terugleggen– “Dit is wat er moet gebeuren. Hoe wil je dit aanpakken?”
– Grenzen stellen – Soms is het nodig om helder te maken dat niet meebewegen consequenties heeft.
Verandering begeleiden is soms een taaie klus, maar met de juiste aanpak kun je zelfs de meest vastgeroeste weerstand een zetje geven. En zo niet? Dan hebben we altijd nog koffie en geduld. Heel veel geduld.
En kun je wat extra ondersteuning gebruiken volg dan onze workshop over weerstand op dinsdag 15 april aanstaande.
Op dinsdag 15 april a.s. organiseren we een workshop over weerstand bij organisatieveranderingen. Na deze dag kijk je met meer lichtheid naar weerstand en je hebt concrete mogelijkheden om weerstand om te buigen in iets positiefs. Geïnteresseerd om hier meer over te leren? Lees dan hier verder voor meer informatie en om je aan te melden.