De man naast mij in de Tai Chi-les was groot en stevig gebouwd. Het was zijn eerste keer, terwijl ik al jaren ervaring had. De oefening was simpel: we moesten elkaars arm vastpakken en proberen de ander van zijn plaats te trekken. Eerst met pure spierkracht. Ik zette al mijn kracht in, maar hij bewoog geen millimeter. Hij stond als een rots en glimlachte zelfverzekerd.
Daarna kregen we een nieuwe opdracht: gebruikmaken van de kracht van de ander om hem uit balans te brengen. Ik veranderde mijn aanpak en trok hem moeiteloos opzij. Verbijsterd keek hij mij aan. “Hoe heb je dat gedaan?” vroeg hij. “Ik heb jouw kracht gebruikt,” antwoordde ik.
Tai Chi draait om meebewegen in plaats van forceren. En dat is precies wat er vaak misgaat bij veranderprocessen.
De reflex om te overtuigen
Stel je voor: je hebt een geweldig idee voor een verandering binnen je organisatie. Je ziet de voordelen, je bent enthousiast en je wilt anderen meekrijgen. Maar zodra je je plannen deelt, stuit je op weerstand. Mensen stellen kritische vragen, wijzen op risico’s of zeggen ronduit dat ze het geen goed idee vinden.
Wat doe je?
De meeste mensen gaan harder hun best doen om te overtuigen. Ze komen met nog meer argumenten, proberen de ander te laten inzien waarom de verandering nodig is. Maar net als in de Tai Chi-oefening werkt dat averechts. Hoe harder jij trekt, hoe steviger de ander blijft staan.
Weerstand is geen gebrek aan inzicht of een teken van negativiteit. Het is energie. En net als bij Tai Chi kun je die energie gebruiken in plaats van ertegen te vechten.
Wat zit er onder de weerstand?
Weerstand is nooit zomaar weerstand. Er zit altijd iets onder. Soms is het angst voor het onbekende, soms is het frustratie over eerdere veranderingen die niet goed zijn uitgepakt. Maar vaak zit er ook iets heel waardevols onder: betrokkenheid, ervaring en kennis.
Mensen die in de weerstand schieten, doen dat meestal niet omdat ze tegen verandering zijn, maar omdat ze iets belangrijk vinden. Misschien zien ze risico’s die jij over het hoofd hebt gezien. Misschien hebben ze ideeën die de verandering beter kunnen maken.
Als je alleen maar probeert te overtuigen, mis je die waardevolle inzichten. Maar als je luistert en meebeweegt, kun je de kracht onder de weerstand gebruiken om het veranderproces te versterken.
Hoe gebruik je de kracht van weerstand?
- Stop met overtuigen
Zodra je merkt dat iemand in de weerstand schiet, weersta dan de neiging om meteen te reageren met tegenargumenten. Neem een stap terug en stel vragen. Wat maakt dat iemand twijfelt? Wat ziet diegene wat jij misschien niet ziet?
- Erken de weerstand
Mensen willen zich gehoord voelen. Als je weerstand negeert of wegwuift, wordt het alleen maar sterker. Laat merken dat je begrijpt waar de ander vandaan komt. “Ik hoor dat je zorgen hebt over de haalbaarheid. Kun je daar meer over vertellen?”
- Zoek naar de kern
Wat is de echte reden achter de weerstand? Gaat het om onzekerheid, om eerdere ervaringen, om praktische bezwaren? Of zit er misschien een waardevolle suggestie in verstopt?
- Gebruik de argumenten van de ander
In plaats van weerstand te zien als iets dat je moet overwinnen, kun je het gebruiken om de verandering beter te maken. Als iemand zegt: “Dit gaat niet werken omdat we te weinig tijd hebben,” vraag dan: “Hoe zouden we het wél werkbaar kunnen maken?”
- Maak mensen mede-eigenaar van de verandering
Mensen verzetten zich minder tegen iets waar ze zelf invloed op hebben. Betrek de mensen die weerstand tonen actief bij het proces. Laat ze meedenken over oplossingen.
Van Tegenkracht naar Meekracht
Terug naar de Tai Chi-les. In het begin probeerde ik mijn tegenstander met brute kracht te verplaatsen, maar hij bleef stevig staan. Pas toen ik zijn eigen kracht gebruikte, kon ik hem moeiteloos in beweging krijgen.
Zo werkt het ook bij verandering. Hoe harder je probeert om mensen te overtuigen, hoe steviger ze blijven staan. Maar als je hun kracht gebruikt – hun zorgen, hun inzichten, hun betrokkenheid – dan wordt weerstand geen obstakel, maar een motor voor vooruitgang.
De volgende keer dat je weerstand tegenkomt, probeer dan niet te trekken. Beweeg mee. Je zult versteld staan van wat er dan mogelijk wordt.